Czarodziej Gandalf Szary, w rzeczywistości potężny, ale dobry demon - Majar, w książce występuje pod postacią jednego z Istarich, członków rady czarodziejów, których moce są znacznie ograniczone w porównaniu do prawdziwych. Zna on doskonale wszystkich możnych Śródziemia i ma ogromny wpływ na politykę całego świata. Kiedy upewnia się, że pierścień Froda to w rzeczywistości pierścień Saurona, postanawia zrobić wszystko, aby został on zniszczony. Oddaje swoje życie walce z demonem Balrogiem, po czym znów dołącza jako obdarzony większą mocą Gandalf Biały, do drużyny pierścienia w lasach Rohanu, gdzie zdejmuje zły czar z króla Theodena, a na koniec przechyla szalę zwycięstwa w bitwie o Rogaty Gród, strzegący wejścia do Helmowego Jaru, gdzie skryli się mieszkańcy Rohanu. Pokonuje ostatecznie swojego dawnego przyjaciela, zdrajcę Sarumana, który pragnął zdobyć pierścień dla siebie i podbić Rohan. W Gondorze, wspomaga odwrót Faramira z ruin Osgiliath, zaś po śmierci Denethora w płomieniach, przejmuje dowodzenie nad obroną Minas Tirith.